Geleneksel Türk Tiyatrosu Bölüm – 1 – Meddah

WhatsApp-Image-2021-05-08-at-18.48.10-768x432
Abone Ol
Daha Fazla

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Meddah

Meddah övgücü, metheden kişi demektir. “Meddahlık, hareketten çok, ses taklidi, jest ve mimiklere dayanan bir sanattır. Meddah; kitaptan ve ezberden hikâye anlatan kişiler veya olayları taklitli ve temsili biçiminde gösteren, yani anlattığı hikâyeyi oynayan kişi demektir. Meddahlık şehre ait bir sanattır. Meddahlar gösterilerini kahvehanelerde, saray ve konaklarda yapmış, hikâyelerini buralarda anlatmışlardır.

Meddah hikâyelerinin konularını; gelenekten gelen konular, ( Köroğlu, Dede korkut vb.) İslam geleneğinden gelen dinsel konular, Seyit Battal Gazi, Kerbela vb. olaylar ve efsaneler, destanlar, şehnameler oluşturmaktır.

“Tarihsel gelişim içinde, meddahların genellikle eğitimli kişiler olduğu anlaşılmaktadır. Özellikle saraya alınanların ozan, müzisyen, yazar ve zaman zaman da düşünür oldukları izleniyor. Ne var ki Osmanlı İmparatorluğu’nun gerilemeye başlamasıyla, sosyo-ekonomik yapıdaki çöküntüye eşzamanlı olarak kültür anlamında da ortaya çıkan boşluklar yüzünden on dokuzuncu yüzyıl sonlarındaki ve bu yüzyılın başındaki meddahların kültür ve eğitim açısından pek o kadar parlak olmadıkları görülüyor. Bunu meddahların Türkçe’yi kullanmalarından, hikayelerinde ortaya çıkan bilgi düzeylerinden anlıyoruz.”

Değişik kaynaklara dayanan hikâyelerde, çeşitli mizaçlar yansıtılmakta, övgüler yapılmakta, kıssadan hisse çıkarılacak olaylar konu edilmektedir. Meddah, hikâyesi bittikten sonra onun sorumluluğunu, hikâyenin kaynağına bırakıp özür diler. Meddahlık, yalnızca Türkiye’de değil Doğu ve İslam ülkelerinde de yayılmış olan sevilen bir sanattır. Meddaha Arap’lar “Kassas”, İranlılar “Kıssahan” demektedir.

Meddah bir anlatı türü olmasından dolayı Karagöz ve Ortaoyunundan ayrılır. Ancak anlatı bölümlerinin aralarındaki söyleşmeli, taklitli, kişileştirmeli bölümler nedeniyle dramatik türden sayılır. Meddah, yöntemleri bakımından Karagöz ve ortaoyununa çok yakın olmakla beraber, bunlar gibi yalnızca güldürüyü amaçlayan tiyatro değildir.

Karagöz ortaoyunu göstermeci tiyatronun önleriyken meddah seçtiği konulara göre benzetmeci, gerçekçi, yanılsamacı tiyatro türlerinin kapılarını aralar.

Meddahın sahip olmaması gereken otuz özellik ise şunlardır:

“Gaflet, kendini beğenmişlik, şaşkınlık, iki yüzlülük, içki içmek, faiz almak, zina, huysuzluk, azarlayıcı olmak, çok yemek, uygunsuz sözler söylemek, sözünde durmamak, alay etmek, yersiz çıkışmak, yalan söylemek, yalan yere yemin etmek, Müslüman kardeşinin dedikodusunu yapmak, iftira etmek, söz getirip götürmek, gammazlık etmek, insanları yalan yere övmek, yersiz öfkelenmek, kıskanmak, hile yapmak, insan dedikodusunu yapmak, varlık konusunda çok eli sıkı olmak, pintilik yapmak, kıyımda, eziyette bulunmak, pisboğazlık, çok uyumak.

Kaynakça :

(And M. , 1985 s:219 )

Bu Yazıya Tepki Ver

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Giriş Yap

Elazığda Bugün ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!